Της Ελένης Κομίνη

Ξεκίνησε ο «αγώνας δρόμου» για τους όρους με τους οποίους θα πραγματοποιηθεί η κεφαλαιακή ενίσχυση των ελληνικών τραπεζών, εφόσον ολοκληρωθεί με επιτυχία το εθελοντικό πρόγραμμα ανταλλαγής των ελληνικών ομολόγων (PSI+). Η τρόικα, η ελληνική κυβέρνηση και οι τραπεζίτες έχουν, ήδη, ξεκινήσει τις διαβουλεύσεις για τη μέθοδο που θα ακολουθηθεί για την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών πιστωτικών ιδρυμάτων. Οι όροι με τους οποίους θα αντλήσουν τα κρατικά κεφάλαια οι διοικήσεις των ιδιωτικών τραπεζών θα κρίνουν εάν το εγχώριο ιδιωτικό τραπεζικό σύστημα θα κρατικοποιηθεί πάραυτα ή εάν δοθεί ένα εύλογο χρονικό διάστημα (π.χ. 2,5 με 3 έτη), μέσα στο οποίο θα επιχειρηθεί η διατήρησή τους στον ιδιωτικό τομέα, μέσω της εξυγίανσή τους. Τα σενάρια για την ανακεφαλαιοποίηση των εγχώριων πιστωτικών ιδρυμάτων που υπάρχουν στο «τραπέζι» και συζητούν οι εμπλεκόμενοι, είναι τρία:

Πρώτο σενάριο
Το πρώτο αφορά την έκδοση κοινών μετοχών για την άντληση κρατικών κεφαλαίων από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ), το οποίο θα διαθέτει 30 δισ. ευρώ, μετά την υπογραφή της δεύτερης δανειακής σύμβασης με την τρόικα. Η λύση αυτή έχει υποστηριχτεί πολλάκις τον υπουργό Οικονομικών Ευάγγ. Βενιζέλο και έγκειται στην άμεση κρατικοποίηση των 4 μεγαλύτερων τραπεζών, αφού οι διεθνείς αγορές για τη χώρα και τα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα είναι κλειστές. Σ' αυτό το σενάριο, το κράτος θα έχει τη δυνατότητα να πουλήσει τις τράπεζες μέσα σε δύο έτη με τη δυνατότητα παράτασης ενός επιπλέον χρόνου.

Δεύτερο σενάριο
Το δεύτερο σενάριο προβλέπει μία μεικτή λύση: Συγκεκριμένα, εξετάζεται μία κοινά αποδεκτή βάση μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης, της τρόικας και των εγχώριων ιδιωτικών τραπεζικών διοικήσεων, σύμφωνα με την οποία θα εκδοθούν προνομιούχες μετοχές και κοινές προς το ελληνικό δημόσιο, για την άντληση κρατικών κεφαλαίων από το ΤΧΣ. Στο μείγμα αυτό η έκδοση των κοινών μετοχών θα μειοψηφεί σε σχέση με τις προνομιούχες, διατηρώντας την παλαιά διοίκηση και τον ιδιωτικό χαρακτήρα των πιστωτικών ιδρυμάτων. Εναλλακτικά, αντί για προνομιούχες μετοχές θα μπορούσαν να εκδοθούν κοινές άνευ ψήφου μετοχές, προς το ελληνικό δημόσιο. Και στις δύο περιπτώσεις του δεύτερου σεναρίου, οι προνομιούχες μετοχές, αλλά και οι κοινές άνευ ψήφου μετοχές, θα έχουν συγκεκριμένη λήξη, για την οποία οι αρχές προσανατολίζονται σε 2,5 με 3 έτη. Και για τα δύο παραπάνω σενάρια, προβλέπεται ιδιωτικό μάνατζμεντ και συγκεκριμένα τα υπάρχοντα στις διοικήσεις των εγχώριων πιστωτικών ιδρυμάτων.

Το ύψος ωστόσο των κεφαλαίων που θα απαιτηθούν για κάθε τράπεζα, αλλά και η δυνατότητα κάθε πιστωτικού ιδρύματος να εξυγιανθεί και να αντλήσει τα εν λόγω κεφάλαια θα κρίνουν και τη μετέπειτα πορεία τους και τη διατήρησή τους στον ιδιωτικό τομέα. Με την ολοκλήρωση του PSI+ και της διαγνωστικής μελέτης της BlackRock που θα επεξεργαστεί και θα ανακοινώσει η Τράπεζα της Ελλάδος, κάθε τράπεζα θα έχει μία ολοκληρωμένη εικόνα για το ύψος των κεφαλαίων που θα απαιτηθεί να αντλήσει από το ΤΧΣ.

Τρίτο σενάριο
Το τρίτο σενάριο το έχει βάλει στο «τραπέζι» η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία υπενθυμίζει σε κυβέρνηση και τραπεζίτες ότι ο μεγαλύτερος «μέτοχος» των ελληνικών τραπεζών είναι η ίδια. Σ' αυτήν την περίπτωση το «μαχαίρι» βρίσκεται στα χέρια της τρόικας και κυρίως στην ΕΚΤ. Το αναπάντητο -μέχρι στιγμής- δίλημμα της ΕΚΤ είναι εάν θα εκδοθούν κοινές μετοχές υπέρ του ελληνικού δημοσίου ή της ίδιας -ή προνομιούχες- και με ποιους όρους και για πόσο χρονικό διάστημα. Με άλλα λόγια, η ΕΚΤ θα μπορούσε να αποφασίσει την έκδοση κοινών μετοχών και να εκχωρήσει το δικαίωμα στο κράτος ή να το κρατήσει η ίδια και οι ελληνικές τράπεζες να αναφέρονται σ' αυτήν.

Ευρωπαϊκό μοντέλο
Θα είναι εναρμονισμένοι οι κανόνες με τα υπόλοιπα τραπεζικά συστήματα της Ευρωζώνης ή ο εγχώριος κλάδος θα αποτελεί για ακόμη μια φορά ξεχωριστό παράδειγμα, όπως έγινε και με το PSI+; Η μέχρι τώρα αντίληψη που επικρατεί μεταξύ των εκπροσώπων της τρόικας, είναι πως οι κανόνες που θα διέπουν την επανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών, θα πρέπει να είναι εναρμονισμένοι με του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος, κυρίως λόγω ανταγωνισμού.

Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή (ΕΒΑ), το σύνολο των ευρωπαϊκών τραπεζών θα χρειαστεί ανακεφαλαιοποίηση ύψους 114 δισ. ευρώ. Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, προβάλλει φιλολαϊκό προφίλ και υποστηρίζει ότι οι τραπεζίτες έσφαλαν και τα κρατικά κεφάλαια που έχουν χορηγηθεί στις εγχώριες τράπεζες θα πρέπει να «επιστραφούν» ως όφελος στο κράτος. Δηλαδή μέσω της πώλησής τους από το ελληνικό δημόσιο που θα ακολουθήσει την ένταξη των πιστωτικών ιδρυμάτων στο ΤΧΣ. Από την άλλη πλευρά, το επιχείρημα των τραπεζιτών προς την τρόικα είναι ότι θα ήταν ολέθριο λάθος να περιέλθουν στα κρατικά χέρια οι τράπεζες. Προβάλλουν μάλιστα, τα επιτυχημένα κατ' αυτούς παραδείγματα από το εξωτερικό, όπως εκείνο της Royal Bank of Scotland, της Citigroup και άλλων διεθνών τραπεζικών κολοσσών. Προς στιγμήν και λόγω της φύσης του ελληνικού προβλήματος, που εντοπίζεται στα δημοσιονομικά και όχι σε τοξικά ομόλογα -όπως παρατηρήθηκε στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες- η άποψη των Ελλήνων τραπεζιτών, σύμφωνα με πληροφορίες έχει προβάδισμα στις επιλογές για το σχεδιασμό που κάνει η τρόικα από κοινού με την ελληνική κυβέρνηση.

Οι προσπάθειες ωστόσο που καταβάλλονται την περίοδο αυτή, δεν αφορούν τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστεί το μοντέλο ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, αλλά η επιτυχής έκβαση του PSI+. Η εξέλιξη του PSI+ θα κρίνει τι θα γίνει στο εσωτερικό και τι θα ζητήσει η τρόικα από την ελληνική κυβέρνηση. Η πλήρης εικόνα για το πώς θα προχωρήσει η απομείωση του χρέους και για το αν θα εξασφαλιστεί η βιωσιμότητά του, θα είναι στη διάθεση των εταίρων μας, αλλά και στην εγχώρια αγορά από τα μέσα Ιανουαρίου του 2012.

Τι θέλει το ΔΝΤ
Ιδιωτική η διοίκηση

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), έχοντας μία καλύτερη εικόνα της ελληνικής τραπεζικής αγοράς, πιστεύει σύμφωνα με πηγές, ότι οι διοικήσεις πρέπει να παραμείνουν όχι μόνο ιδιωτικές, αλλά οι ίδιες.

Αυτό θα είναι το πρώτο και ξεκάθαρο βήμα που θα γίνει. Αναφερόταν, άλλωστε, σαφώς και στην τελευταία έκθεση του ΔΝΤ ότι «η αδύναμη οικονομία και το PSI θα πλήξουν τις τράπεζες.

Είναι απαραίτητο να προχωρήσει η στρατηγική ανακεφαλαιοποίησής τους, με τρόπο που θα στηρίζει την ανάκαμψη της οικονομίας και θα αποφεύγει την υπερβολική απομόχλευση. Υπογραμμίζει, ακόμη, ότι στην περίπτωση που χρειαστεί ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών θα πρέπει να διασφαλιστεί η «ιδιωτική διοίκησή τους». Στόχος της τρόικας και της ελληνικής κυβέρνησης είναι η απομείωση της καθαρής παρούσας αξίας κατά 60% και η σαφής ελάφρυνση στις καταβολές κεφαλαίων για τόκους.